اعدام در ایران؛ اجرای شریعت یا پیروی از حقوق بشر

امیر زمانی فر

رادیو فردا : اعدام با گیوتین، اعدام با سوزاندن، تیرباران، صندلی الکتریکی، تزریق سم و طناب دار، تنها بخشی از راه هایی هستند که بشر برای اعدام، ابداع کرده است.

با این حال، هر چه زمان می گذرد، شمار کشورهایی که به جمع مخالفان اعدام می پیوندد، افزایش می یابد. مجازات اعدام تاکنون در ١٣۷ کشور جهان لغو شده است.

در ایران که از نظر شمار اعدام شدگان در جهان پس از چین دومین کشور جهان است، از ابتدای سال جاری میلادی، بیش از دویست تن اعدام شده اند.

با این حال، به گفته محمد مصطفایی، وکیل دادگستری، که وکالت شماری از مجرمان کودک را عهده دار بوده است، در تهران آمار دقیقی از شمار اعدام شدگان در دست نیست.

آقای مصطفایی به « رادیو فردا» گفت: «از آنجا که بسیاری از کشورهای جهان، سلب حیات را نکوهیده می دانند، بسیاری از کشورهای جهان از جمله ایران، آمار دقیقی از شمار اعدام شدگان منتشر نمی کنند و اطلاعات ما تنها در حد اطلاعاتی است که از طریق اخبار روزنامه ها در ایران به دست می آوریم.»

مقام های جمهوری اسلامی ایران هدف از اعدام را اصلاح جامعه می دانند و بر این باورند که اعدام باعث کاهش میزان جرم و جنایت می شود.

با این حال، آنها هیچ آماری که نشان از کاهش آمار جنایت باشد، ارائه نمی دهند.

شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل و حقوقدان، هدف از مجازات را اصلاح اخلاق فرد و اعدام را مانعی برای رسیدن به این هدف تلقی دانست.

وی به رادیو فردا گفت: «اعدام، مجازاتی است که در موازین حقوق بشر مردود است؛ زیرا هدف از مجازات، اصلاح مجرم است و نه انتقامجویی. بنابراین با کشتن فرد، امکان اصلاح شدن را از فرد می گیریم.»

 مقام های جمهوری اسلامی ایران با استناد به قوانین شریعت و قرآن، قصاص افراد را به وسیله اعدام مجاز می دانند، نظری که احمد قابل، پژوهشگر دینی در ایران، نیز در گفت و گو با رادیو فردا آن را تایید کرد.

آقای قابل گفت: در اسلام، دو مورد هست که به موجب آن، اسلام، قتل را جایز می داند. مورد اول در مورد قتل نفس است؛ اسلام این حق را برای اولیای دم (خانواده مقتول)، این حق را قائل می شود که قاتل را قصاص کنند.

او اضافه کرد: مورد دوم درباره فساد فی الارض است. یعنی کسی که زنده بودن وی، باعث هلاک عده ای دیگر شود. اگر عقلای قوم به این نتیجه برسند که با مرگ وی مساله حل خواهد شد، طبق دستور قرآن، می شود او را کشت.

عبدالکریم لاهیجی، فعال امور حقوق بشر در پاریس، اما، نظر دیگری دارد و این مساله که انجام حکم اعدام در ایران مبتنی بر قوانین اسلام است را مغالطه ای بیش ندانست.

آقای لاهیجی به رادیو فردا گفت: «ایران تنها کشوری مسلمان نیست. هر کشوری مکلف است که قوانین خود را با قوانین حقوق بشر منطبق کند.»

احمد قابل نیز معتقد است که قوانین دینی با زمانه قابل تغییر هستند و نه ثابت و تغییرناپذیر.

گروه های مدافع حقوق بشر و اتحادیه اروپا، همواره از ایران خواسته اند که مجازات اعدام را متوقف کند.

 از جمله در آخرین اظهارنظر در این زمینه، برنارد کوشنر، وزیر امور خارجه فرانسه، با احضار سفیر ایران در روز پنجشنبه گذشته از  تهران خواست تا به خواست جامعه جهانی احترام بگذارد و اعدام را در ایران لغو کند.

 آقای کوشنر به رادیو فردا گفت: «١۰ اکتبر، سالروز انتشار اعلامیه ای است که در سراسر جهان یادآور می شود که حکم اعدام باید ممنوع شود. بنابراین به سفیر ایران یادآور شدیم که این یک خواست بین المللی است و انتظار داریم که مجازات اعدام منسوخ شود.»

بر پایه آمارهای سازمان های جهانی حقوق بشر، در سال ٢۰۰۷ میلادی، ۸۸ درصد اعدام ها در پنج کشور چین، ایران، عربستان سعودی، پاکستان و آمریکا انجام شده است.